عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٥ - اول ديه جنين

ترجمه:

تذكّر

ديه شجاج كه به تفصيل گذشت در صورت و سر با هم متساوى هستند زيرا قبلا گفته شد اساسا شجاج به جنايت وارد بر سر و صورت اطلاق مى‌شود ولى در بدن به نسبت ديه عضو بر سر سنجيده مى‌شود.

و در جنايت نافذه كه بر يكى از اطراف و اعضاء مرد وارد شود صد دينار بر عهده جانى ثابت مى‌گردد.

تنبيه‌

آنچه از دينار در اين مبحث آورديم به صاحب ديه تامّه يعنى مرد مسلمان و آزاد و زنى كه بواسطه حرّيت و اسلام صاحب ديه كامله است منسوب مى‌باشد.

امّا در عبد و كافر ذمّى ديه جراحت بر ايشان را به نسبت آن به نفس مى‌سنجيم.

معناى حكومت و ارش‌

مقصود از حكومت و ارش آن است كه مجنى عليه را با اينكه حرّ و آزاد است مملوك فرض مى‌كنيم و در حالى كه صحيح و سالم باشد قيمتش را تحصيل نموده و سپس قيمت وى در حال وارد شدن جنايت بر او را به دست مى‌آوريم و بعد نسبت تفاوت ايندو قيمت را از ديه اخذ مى‌نمائيم.

فرع‌

كسى كه ولىّ ندارد حاكم شرع ولى او بوده لذا جانى را كه عمدا دست به قتل آن شخص زده حاكم قصاص مى‌نمايد.

برخى از فقهاء فرموده‌اند:

حاكم حق ندارد از قصاص و يا گرفتن ديه چشم پوشيده و جانى را عفو نمايد.

فصل چهارم: مبحث توابع‌

و آن چهارتا مى‌باشند:

اوّل ديه جنين‌

اگر نطفه در رحم مستقر شود و سپس جانى بر آن جنايت نمايد بيست دينار به عهده‌اش مى‌آيد چنانچه در ثبوت اين مقدار مجرّد القاء در رحم كفايت مى‌كند.

و اگر شخصى در مقام ترساندن مجامع او را به فزع و وحشت انداخت و در نتيجه وى عزل نموده و نطفه را در رحمت نريخت ده دينار به عهده ترساننده مى‌آيد.